Son güncelleme . Tutarlar ve oranlar 2026 yılı için geçerlidir.

Bordro ve SGK İşlemleri Nedir?

Ücret bordrosu, işverenin bir ay içinde çalışanlarına ödediği ücretleri, bu ücretlerden yapılan kesintileri ve ödenecek net tutarı gösteren belgedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 238. maddesine göre işverenler her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu tutmak zorundadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 37. maddesi ise işverenin, işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösteren imzalı ya da işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermesini zorunlu kılar. Bu pusulada ücrete yapılan eklemeler ve kesintiler ayrı ayrı gösterilir. Çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmesi ile sigorta primlerinin hesaplanması, beyan edilmesi ve ödenmesi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre yürütülür.

İşverenin Yükümlülükleri

Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesine göre ticaret şirketleri ile gerçek gelirlerini beyan etmek zorunda olan ticaret ve serbest meslek erbabı, ödedikleri ücretlerden gelir vergisi kesmek zorundadır. Sigortalı çalıştıran işverenin başlıca yükümlülükleri şunlardır.

  • İşyeri bildirgesinin en geç sigortalı çalıştırılmaya başlanan tarihte Sosyal Güvenlik Kurumu'na verilmesi
  • Çalışanın işe başlamadan önce sigortalı işe giriş bildirgesiyle bildirilmesi
  • Her ay ücret bordrosu düzenlenmesi ve çalışana ücret hesap pusulası verilmesi
  • Kesilen vergilerin ve sigorta primlerinin muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilmesi ve ödenmesi
  • İş sözleşmesi sona eren çalışanın işten ayrılış bildirgesiyle bildirilmesi
  • Her çalışan için özlük dosyası düzenlenmesi, kayıt ve belgelerin saklanması

Ücret Bordrosunda Bulunması Gereken Bilgiler

Vergi Usul Kanunu'na göre ücret bordrosunda en az aşağıdaki bilgiler yer alır.

  • Çalışanın adı ve soyadı ile ücretin alındığına dair imzası
  • Aylık, haftalık, gündelik, saat veya parça başı olarak birim ücret
  • Çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre
  • Ücret üzerinden hesaplanan vergilerin tutarı

Bir aya ait bordro ertesi ayın yirminci gününe kadar hazırlanıp tarihlenir ve imzalanır. 5510 sayılı Kanun bakımından bordroda işyeri sicil numarasının, çalışanın sosyal güvenlik sicil numarasının, ücret ödenen gün sayısının ve ödenen ücret tutarının da bulunması gerekir. Ücretin banka kanalıyla ödendiği durumlarda çalışanın imzası aranmaz.

Brüt Ücretten Net Ücrete

Bordro hesabı brüt ücretten başlar ve aşağıdaki kesintiler yapılarak net ücrete ulaşılır.

  • Prime esas kazancın yüzde 14'ü oranında sigorta primi işçi payı
  • Prime esas kazancın yüzde 1'i oranında işsizlik sigortası primi işçi payı
  • Brüt ücretten işçiye ait primler düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden gelir vergisi
  • Brüt ücret üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi

Gelir vergisi, Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesindeki artan oranlı tarifeye göre hesaplanır. 2026 yılında tarifenin ilk dilimi 190.000 TL'ye kadar yüzde 15'tir ve oran en üst dilimde yüzde 40'a çıkar. Vergilendirmede kümülatif matrah esas alındığından, çalışanın yıl içinde biriken matrahı üst dilimlere geçtikçe aynı brüt ücretten kesilen vergi artar.

Türkiye genelinde en az üç işçi çalıştıran işverenler, işçiye yapacakları her türlü ödemenin net tutarını banka aracılığıyla ödemek zorundadır. Bu sınır 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren beş işçiden üç işçiye indirilmiştir.

Sigorta Primi Oranları

5510 sayılı Kanun'un 81. maddesi ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 49. maddesine göre hizmet akdiyle çalışan sigortalılar için prim oranları aşağıdaki gibidir. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasında işveren payı 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yüzde 11'den yüzde 12'ye çıkarılmıştır.

Sigorta kolu İşçi payı İşveren payı
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası %9 %12
Genel sağlık sigortası %5 %7,5
Kısa vadeli sigorta kolları Yok %2,25
İşsizlik sigortası %1 %2
Toplam %15 %23,75

Primlerin hesaplandığı prime esas kazancın alt sınırı asgari ücret, üst sınırı bunun 9 katıdır. 2026 yılında aylık alt sınır 33.030 TL, üst sınır 297.270 TL'dir.

Beyannamesini süresinde veren, primlerini süresinde ödeyen ve Kuruma prim ya da idari para cezası borcu bulunmayan özel sektör işverenlerinde, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası işveren payının 2 puanlık kısmı Hazinece karşılanır. Daha önce 4 puan olan bu indirim 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren 2 puan olarak uygulanmaktadır. İmalat sektöründe faaliyet gösteren işverenlerde indirim 31 Aralık 2026 tarihine kadar 5 puandır.

Asgari Ücret ve Vergi İstisnası

2026 yılında aylık brüt asgari ücret 33.030 TL, net asgari ücret 28.075,50 TL'dir. Asgari ücretin işverene aylık maliyeti prim indirimi uygulanmadığında 40.874,63 TL, 2 puanlık indirimle 40.214,03 TL'dir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 23. maddesine göre ücretin, asgari ücretin brüt tutarından işçi payı primler düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden kısmı gelir vergisinden istisnadır. Damga vergisinde istisna, aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısım için uygulanır. Bu nedenle asgari ücretten gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez. Daha yüksek ücretlerde vergi yalnızca istisnayı aşan kısım için ödenir.

Bildirim, Beyan ve Ödeme Süreleri

İşlem Süre
Sigortalı işe giriş bildirgesi İşe başlamadan önce
İşten ayrılış bildirgesi 10 gün içinde
Ücret bordrosunun düzenlenmesi Ertesi ayın 20'si
Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi Ertesi ayın 26'sı
Ücretlerden kesilen vergilerin ödenmesi Ertesi ayın 26'sı
Sigorta primlerinin ödenmesi Ertesi ayın sonu

İşe giriş bildirgesi inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde en geç çalışmanın başladığı gün verilebilir. İşten ayrılışta on günlük süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar.

Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, muhtasar beyanname ile aylık prim ve hizmet belgesinin birleştirilmiş hâlidir. Ücretlerden kesilen vergiler ile çalışanların prime esas kazançları ve prim ödeme gün sayıları bu beyannameyle elektronik ortamda bildirilir. İşçi çalıştıran işverenler beyannameyi her ay verir. Vergi kanunlarındaki sürelerde son gün resmi tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş gününde biter.

Sürelere uyulmaması hâlinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesine göre asgari ücrete bağlı idari para cezası uygulanır. Ceza her bir sigortalı için, işe giriş bildirgesinde bir asgari ücret, işten ayrılış bildirgesinde asgari ücretin onda biri tutarındadır. Beyannamenin süresinde verilmemesinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin beşte biri tutarında ceza kesilir. Süresinde ödenmeyen primlere gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır.

Yıllık Ücretli İzin

İş Kanunu'nun 53. maddesine göre işyerinde deneme süresi de dâhil en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. İzin süresi hizmet süresine göre aşağıdaki sürelerden az olamaz.

Hizmet süresi En az izin süresi
Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) 14 gün
Beş yıldan fazla, on beş yıldan az 20 gün
On beş yıl ve daha fazla 26 gün
On sekiz ve daha küçük, elli ve daha yukarı yaştaki işçiler 20 gün

İzin, tarafların anlaşmasıyla bir bölümü on günden az olmamak üzere bölünerek kullanılabilir. İşveren, işçilerin yıllık izinlerini gösteren izin kayıt belgesi tutmak zorundadır. İş sözleşmesi sona erdiğinde hak edilip kullanılmayan izinlerin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir.

Fazla Çalışma Ücreti

İş Kanunu'nun 41. maddesine göre haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır. Her bir saat fazla çalışmanın ücreti, normal saat ücretinin yüzde 50 yükseltilmesiyle ödenir. Haftalık çalışma süresinin sözleşmeyle kırk beş saatin altında belirlendiği işyerlerinde, bu süreyi aşan ve kırk beş saate kadar olan çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır ve yüzde 25 zamlı ödenir. Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve toplam süre bir yılda 270 saati geçemez.

Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükte bırakılan 14. maddesinde düzenlenir. İş sözleşmesinin işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller dışındaki bir nedenle feshedilmesi, işçi tarafından haklı nedenle feshedilmesi, askerlik, emeklilik, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması ve işçinin ölümü gibi durumlarda ödenir. Tutar, işe başlama tarihinden itibaren her tam yıl için otuz günlük ücrettir. Bir yıldan artan süreler için aynı oran üzerinden ödeme yapılır.

Hesaplama son ücret üzerinden yapılır ve işçiye sağlanan para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır. Bir hizmet yılı için ödenecek tutar, en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez. Kanuna göre ödenmesi gereken kıdem tazminatının tamamı gelir vergisinden istisnadır.

Özlük Dosyası ve Kayıtların Saklanması

İş Kanunu'nun 75. maddesine göre işveren çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenler. Kanunlar uyarınca düzenlenen belge ve kayıtlar bu dosyada saklanır ve istendiğinde yetkili memurlara gösterilir.

5510 sayılı Kanun'un 86. maddesine göre işyeri defter, kayıt ve belgeleri, ilgili olduğu yılı izleyen yıl başından başlayarak on yıl süreyle saklanır ve Kurumun denetimle görevli memurlarınca istenmesi hâlinde on beş gün içinde ibraz edilir. Vergi Usul Kanunu bakımından saklama süresi beş yıldır.

İşletmeden İstenen Belgeler

Bordroların ve bildirimlerin süresinde hazırlanabilmesi için aşağıdaki bilgi ve belgelerin büroya ulaştırılması gerekir.

  • İşe alınacak çalışanın kimlik bilgileri ve işe başlama tarihi
  • İş sözleşmesi ve kararlaştırılan ücret
  • Çalışılan günleri, fazla çalışma saatlerini ve izinleri gösteren aylık puantaj
  • İstirahat raporları ve eksik gün nedenini gösteren belgeler
  • Prim, ikramiye ve benzeri ek ödemelere ilişkin bilgiler
  • Avans, nafaka ve icra kesintilerine ilişkin yazılar
  • İşten ayrılan çalışanın ayrılış tarihi, nedeni ve fesih ya da istifa yazısı

Büroda Yürütülen İşlemler

  • İşyeri bildirgesinin ve işyeri tescil işlemlerinin yapılması
  • Sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin verilmesi
  • Aylık ücret bordrolarının ve ücret hesap pusulalarının hazırlanması
  • Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin düzenlenerek gönderilmesi
  • Vergi ve prim tahakkuklarının işletmeye bildirilmesi
  • Yıllık izin, fazla çalışma ve kıdem tazminatı hesaplamalarının yapılması
  • Prim indiriminden yararlanma şartlarının takip edilmesi

Sık Sorulan Sorular

Hayır. Ücretin asgari ücrete isabet eden kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır, asgari ücretten yalnızca sigorta primi ve işsizlik sigortası primi işçi payları kesilir. 2026 yılında brüt 33.030 TL olan asgari ücretin neti 28.075,50 TL'dir.

Hizmet akdiyle çalışan sigortalılar için işveren payı sigorta primlerinde yüzde 21,75, işsizlik sigortasında yüzde 2 olmak üzere toplam yüzde 23,75'tir. Şartları taşıyan özel sektör işverenlerinde bunun 2 puanı, imalat sektöründe 31 Aralık 2026 tarihine kadar 5 puanı Hazinece karşılanır.

Beyanname izleyen ayın 26'ncı günü saat 23.59'a kadar verilir ve ücretlerden kesilen vergiler aynı süre içinde ödenir. Sigorta primleri ise ilgili ayı izleyen ayın son gününe kadar ödenir.

Hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar olan işçilerde en az 14, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlarda en az 20, on beş yıl ve daha fazla olanlarda en az 26 gündür. On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilerde izin 20 günden az olamaz.

İşe başlama tarihinden itibaren her tam yıl için otuz günlük ücret tutarında hesaplanır, bir yıldan artan süreler için aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Hesaplamada son ücret ile işçiye sağlanan para ile ölçülebilen menfaatler esas alınır. Bir yıl için ödenecek tutar kanunda belirlenen tavanı geçemez.

Kaynaklar

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Tutarlar ve süreler her yıl değişebildiği için güncel mevzuatın esas alınması gerekir.