E-Ticarette e-Arşiv Fatura: Geçiş Zorunluluğu ve Kullanımı

İnternet üzerinden mal veya hizmet satan mükellefler için e-Arşiv Fatura hem satış hasılatına bağlı bir geçiş zorunluluğu hem de faturanın düzenlendiği ortam bakımından önem taşır. Bu yazıda 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin güncel hükümlerine göre geçiş eşikleri, uygulamaya kayıtlı olmayan mükelleflerin durumu, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-Arşiv Portalı'nın kullanımı ve internet satışı faturalarında bulunması gereken bilgiler ele alınmaktadır.

e-Arşiv Fatura Nedir?

e-Arşiv Fatura, elektronik ortamda düzenlenen, saklanan ve alıcıya iletilen faturadır. 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'ne göre e-Fatura uygulamasına kayıtlı olanlara düzenlenen faturalar e-Fatura, e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan vergi mükelleflerine ve vergi mükellefi olmayanlara düzenlenen faturalar ise e-Arşiv Fatura olarak düzenlenir. Tüketicilere satış yapan bir internet satıcısının faturalarının büyük kısmı bu nedenle e-Arşiv Faturadır.

Tebliğ'e göre satıcı ve alıcının ikisi de e-Fatura uygulamasına kayıtlıysa aralarındaki faturaların tamamı e-Fatura olur. e-Fatura uygulamasına geçenler aynı süre içinde e-Arşiv Fatura uygulamasına da geçer. Başvuru adımları e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamasına geçiş süreci yazısında ele alınmıştır.

Uygulamaya Dâhil Olmak ve e-Arşiv Düzenlemek

e-Arşiv Faturaya ilişkin kurallar iki ayrı konuyu düzenler. Birincisi e-Arşiv Fatura uygulamasına dâhil olmaktır. Uygulamaya dâhil olan mükellef Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvurur ve faturalarını GİB Portal, özel entegratör veya doğrudan entegrasyon yöntemlerinden biriyle düzenler. Belirli bir hasılatı aşan internet satıcıları için uygulamaya dâhil olmak zorunludur.

İkincisi, uygulamaya dâhil olmayan mükelleflerin faturalarını nasıl düzenleyeceğidir. Tebliğ bu mükelleflerin faturalarını da belirli tutar ve tarihlerden itibaren e-Arşiv Fatura olarak düzenlenmeye bağlamıştır. Bu faturalar Başkanlığın e-Belge düzenleme portalı veya izin verilmiş özel entegratörlerin sistemleri üzerinden düzenlenir. Uygulamaya dâhil olma zorunluluğu bulunmayan yeni bir satıcı da bu nedenle faturalarını e-Arşiv olarak düzenler.

İnternet Satıcıları İçin Geçiş Eşiği

Tebliğ'e göre kendilerine veya aracı hizmet sağlayıcılarına ait internet sitelerinde ya da diğer her türlü elektronik ortamda mal veya hizmet satışı yapan mükelleflerden brüt satış hasılatı 2022 ve sonraki hesap dönemleri için 500.000 TL ve üzeri olanlar e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına geçmek zorundadır. Eşik 2020 ve 2021 hesap dönemleri için 1 milyon TL idi ve 535 Sıra No.lu Tebliğ ile indirildi.

Hesap dönemi Brüt satış hasılatı Geçiş için son tarih
2020 veya 2021 1 milyon TL ve üzeri 1 Temmuz 2022
2022 ve sonrası 500.000 TL ve üzeri İzleyen yılın 1 Temmuz'u

Eşiği aşan mükellef, ilgili hesap dönemini izleyen yedinci ayın başına kadar başvurusunu ve hazırlıklarını tamamlar. Buna göre 2026 yılı hasılatı 500.000 TL'yi aşan bir internet satıcısı en geç 1 Temmuz 2027'de iki uygulamaya da geçmiş olmalıdır. Eşikte esas alınan tutar brüt satış hasılatıdır. Bu eşik, internet satışı yapmayanlar için geçerli genel eşikten düşüktür. Genel kurala göre e-Fatura uygulamasına geçiş 2022 ve sonraki dönemlerde 3 milyon TL brüt satış hasılatında zorunlu hâle gelir.

Yeni İşe Başlayan Satıcılar

Tebliğ, kendi sitesinden satış yapan ve yıl içinde işe başlayan mükellefler için ayrı bir geçiş süresi öngörmez. Bu mükelleflerde de eşik, hesap döneminin brüt satış hasılatına göre değerlendirilir. İşe başlama tarihinden itibaren üç ay içinde geçiş kuralı, başkalarına ait satışlara aracılık eden aracı hizmet sağlayıcıları, internette ilan yayınlayanlar ve internet reklamcılığı hizmet aracıları için öngörülmüştür.

Örneğin 2026 yılında işe başlayan bir satıcının bu yılki brüt satış hasılatı 500.000 TL'yi aşarsa satıcı 1 Temmuz 2027'ye kadar e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına geçer. Hasılat eşiği aşmazsa izleyen yılın hasılatı aynı şekilde değerlendirilir.

Eşiği henüz aşmamış yeni bir satıcı, uygulamaya dâhil olmayan mükellefler için konulan kurallara göre fatura düzenler. Vergi kaydı ve ilk günlerde yapılan diğer işlemler e-ticaret için şahıs şirketi kuruluşu yazısında açıklanmıştır.

Uygulamaya Dâhil Olmayanlarda e-Arşiv Zorunluluğu

Tebliğ'in 573 ve 589 Sıra No.lu Tebliğlerle değişen hükmüne göre e-Arşiv Fatura uygulamasına dâhil olmayan mükelleflerin faturaları da belirli tutar ve tarihlerden itibaren e-Arşiv Fatura olarak düzenlenir. Kural, defter tutma usulüne göre farklılaşır.

Mükellef grubu 31 Aralık 2026'ya kadar 1 Ocak 2027'den itibaren
Bilanço esasına göre defter tutanlar Bütün faturalar (1 Ocak 2026'dan beri) Bütün faturalar
İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar Vergiler dâhil 3.000 TL'yi aşan faturalar Bütün faturalar
Kazancı basit usulde belirlenenler Vergiler dâhil 3.000 TL'yi aşan faturalar Bütün faturalar

Bu faturaların e-Arşiv Fatura yerine kâğıt fatura olarak düzenlenmesi veya alınması hâlinde, faturayı düzenleyen ile nihai tüketici dışındaki vergi mükellefi alıcı hakkında her bir kâğıt fatura için ayrı ayrı Vergi Usul Kanunu'nun 353. maddesindeki ceza uygulanır. Aynı gün aynı kişiye düzenlenen faturaların tutarlarının birlikte değerlendirilmesine ilişkin kural ise 573 Sıra No.lu Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Bilanço esasına göre defter tutanlar için tutarına bakılmaksızın e-Arşiv düzenleme zorunluluğu 1 Ocak 2026'da başlamıştır. İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar ve basit usul mükellefleri için 3.000 TL'lik sınır, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 589 Sıra No.lu Tebliğ ile 31 Aralık 2026'ya kadar uzatılmıştır. Hangi defter tutma usulünün uygulanacağı muhasebe ve defter tutma sayfasında açıklanmıştır.

GİB e-Arşiv Portalının Kullanımı

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-Arşiv Portalı, uygulamaya dâhil olmayan mükelleflerin ücretsiz kullanımına sunulmuştur. Başkanlığın duyurusuna göre portalın kullanımı için başvuru, elektronik imza veya mali mühür zorunluluğu yoktur. Portala Dijital Vergi Dairesi (önceki adıyla İnteraktif Vergi Dairesi) kullanıcı kodu ve şifresiyle giriş yapılır. Bu bilgiler Dijital Vergi Dairesi'ndeki “e-Devlet ile Kayıt Ol” seçeneğiyle anında alınabilir. Faturalar cep telefonuna gönderilen doğrulama koduyla onaylanır.

Aynı duyuruya göre e-Arşiv Fatura bilgisayar, tablet ve cep telefonu gibi cihazlar üzerinden düzenlenebilir. Portal, zorunluluk sınırının altında kalan faturalar için de kullanılabilir. Portal üzerinden düzenlenen faturalar için ayrıca rapor gönderme yükümlülüğü bulunmaz.

Portal, Özel Entegratör ve Doğrudan Entegrasyon

Tebliğ e-Belge uygulamaları için üç yöntem öngörür. GİB Portal yöntemi, bilgi işlem sistemlerini entegre ederek e-Belge kullanma konusunda yeterli altyapısı olmayan kullanıcılar içindir. Özel entegratör yönteminde faturalar, teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan izin almış özel entegratör kuruluşların sistemleri aracılığıyla düzenlenir. Doğrudan entegrasyon yönteminde ise mükellef kendi bilgi işlem sistemini Başkanlığın sistemine bağlar. Bu yöntemin şartları 573 Sıra No.lu Tebliğ ile ağırlaştırılmıştır. Başkanlık, geçiş zorunluluğu bulunduğu hâlde zorunluluğun başladığı tarihe kadar bir yöntem seçmeyen mükellefler için GİB Portal yöntemine göre kullanıcı hesaplarını re'sen tanımlamaya yetkilidir.

Tebliğ'de belirli bir satış altyapısına ilişkin düzenleme bulunmaz. Bir e-ticaret sitesindeki siparişlerin faturaya kendiliğinden aktarılması bilgi işlem sistemlerinin entegrasyonunu gerektirdiğinden bu ihtiyaç özel entegratör veya doğrudan entegrasyon yöntemleriyle karşılanır. Bu yöntemleri kullananlar, düzenledikleri e-Arşiv Faturalara ilişkin raporu günlük olarak ve en geç izleyen günün sonuna kadar Başkanlığa gönderir. Uygulamaya dâhil olmayan bir mükellef adına özel entegratör üzerinden düzenlenen faturalar ise anında Başkanlığa iletilir, iletilmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır. Yöntem seçimi ve geçiş adımları e-dönüşüm sayfasında yer almaktadır.

İnternet Satışı Faturasında Bulunması Gereken Bilgiler

Tebliğ'e göre e-Arşiv Fatura uygulamasına dâhil olup internet üzerinden satış yapanlar bu satışlara ilişkin faturaları alıcıya elektronik ortamda iletir. Faturada “Bu satış internet üzerinden yapılmıştır.” ifadesine ve aşağıdaki bilgilere yer verilir:

  • Satış işleminin yapıldığı web adresi
  • Ödeme şekli ve ödeme tarihi
  • Mal satışlarında gönderiyi taşıyanın adı soyadı veya unvanı ile vergi kimlik ya da T.C. kimlik numarası
  • Malın gönderildiği veya hizmetin ifa edildiği tarih
  • İade bölümünde malı iade edenin adı soyadı, adresi ve imzası ile iade edilen malın cinsi, miktarı, birim fiyatı ve tutarı

Gönderilen malın yanında sevk irsaliyesi, e-İrsaliyenin kâğıt çıktısı, sevk irsaliyesi yerine geçen e-Arşiv Faturanın kâğıt çıktısı ya da ÖKC fatura bilgi fişi bulunur. Alıcı e-Fatura kullanıcısıysa düzenlenen e-Faturada da iade bölümü dışındaki bilgilere yer verilir.

Düzenleme Süresi, İletim ve Saklama

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 231. maddesine göre fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenir ve bu süre içinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır. Kanun'un 232. maddesine göre 2026 yılında 12.000 TL'yi aşan satışlarda ya da alıcı istediğinde fatura verilmesi zorunludur. Ayrıntılar fatura düzenleme süresi yazısında yer almaktadır.

e-Arşiv Fatura alıcıya elektronik ortamda iletildiğinde ayrıca kâğıda basılması gerekmez ve faturada düzenleme zamanı saat ve dakika olarak gösterilir. Portal üzerinden düzenlenen faturalar e-posta veya kısa mesaj gibi elektronik yollarla iletilebileceği gibi kâğıt çıktısı alınıp imzalanarak da verilebilir.

Faturalar Vergi Usul Kanunu'nun 253. maddesine göre ilgili yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl, Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesine göre on yıl saklanır. Tebliğ'e göre e-Belgenin düzenleyicisi tarafından kâğıda basılarak saklanması söz konusu değildir. Portal kullanıcıları bu yükümlülüğü faturaları portaldan elektronik olarak indirip saklayarak yerine getirir.

İptal ve İtiraz

Tebliğ'e göre e-Arşiv Faturaların iptali ile Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki ihtar ve itirazlar, Başkanlığın yayımladığı kılavuzdaki usul ve sürelere göre elektronik ortamda bildirilir. Kılavuza göre e-Arşiv Faturanın iptali, belgenin alıcıya iletildiği tarihten itibaren sekiz gün içinde yapılır. Uygulamaya dâhil olmayan mükellefler bu işlemi e-Arşiv Portalı üzerinden yürütür.

Türk Ticaret Kanunu'nun 21. maddesine göre faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse bu içeriği kabul etmiş sayılır.

Kontrol Listesi

İnternet üzerinden satış yapan bir mükellefin e-Arşiv Fatura bakımından aşağıdaki hususları izlemesi gerekir.

  • Defter tutma usulüne göre e-Arşiv düzenleme zorunluluğunun başladığı tarih
  • Brüt satış hasılatının yıl sonunda 500.000 TL'lik eşiğe göre değerlendirilmesi
  • Eşik aşıldığında izleyen yılın 1 Temmuz'una kadar e-Fatura ve e-Arşiv uygulamalarına geçilmesi
  • Sipariş hacmine göre portal veya entegrasyon yönteminin belirlenmesi
  • Faturanın teslimden itibaren yedi gün içinde düzenlenmesi
  • İnternet satışı faturasında zorunlu bilgilerin yer alması
  • İptallerin alıcıya iletimden itibaren sekiz gün içinde yapılması
  • Faturaların elektronik ortamda beş ve on yıllık sürelerle saklanması

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Oran ve süreler değişebildiği için güncel mevzuatın esas alınması gerekir.

Tüm Yayınlar