Şahıs Şirketi ve Limited Şirket Kavramları
Günlük kullanımda şahıs şirketi denildiğinde çoğunlukla, bir gerçek kişinin kendi adına işlettiği işletme kastedilir. Bu yapı gerçekte bir şahıs işletmesidir. İşletmenin sahibinden ayrı bir kişiliği yoktur, hak ve borçların tarafı doğrudan işletme sahibidir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 124. maddesinde şahıs şirketi terimi kollektif ve komandit şirketler için kullanılır. Aynı maddeye göre limited şirket bir sermaye şirketidir. Kanun'un 573. maddesinde düzenlenen limited şirket, diğer ticaret şirketleri gibi tüzel kişiliğe sahiptir. Bu yazıda şahıs şirketi ifadesi günlük anlamıyla, şahıs işletmesi karşılığında kullanılmıştır.
Temel Farklara Toplu Bakış
Aşağıdaki tabloda başlıca farklar özetlenmiştir. Tutar ve oranlar 2026 yılına aittir. Beyan ayları, hesap dönemi takvim yılı olan mükellefler içindir.
| Konu | Şahıs işletmesi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Hukuki nitelik | Sahibinden ayrı kişiliği yoktur | Tüzel kişi |
| Kuruluş | Vergi dairesine işe başlama bildirimi | Ticaret siciline tescil |
| Kurucu | Bir gerçek kişi | 1 ila 50 ortak |
| Asgari sermaye | Aranmaz | 50.000 TL |
| Borçların karşılığı | İşletme sahibinin bütün malvarlığı | Şirket malvarlığı |
| Kazanç üzerinden alınan vergi | Gelir vergisi, %15 ile %40 arasında artan oranlı tarife | Kurumlar vergisi, %25 |
| Geçici vergi oranı | %15 | %25 |
| Kâr payı kesintisi | Uygulanmaz | %15 |
| Defter tutma | Hadlere göre işletme hesabı veya bilanço esası | Bilanço esası |
| Yıllık beyanname | Mart ayı | Nisan ayı |
| Faaliyetin sona ermesi | İşi bırakma bildirimi | Tasfiye |
Kuruluş İşlemleri
Şahıs işletmesinde kuruluşun temel adımı işe başlama bildirimidir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 153. ve 168. maddelerine göre gerçek kişiler işe başladıklarını, işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde vergi dairesine bildirir. Tacir sayılan işletme sahibi ayrıca Türk Ticaret Kanunu'nun 40. maddesi uyarınca işletmesini ve ticaret unvanını, işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde ticaret siciline tescil ettirir.
Limited şirket bir veya daha çok gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulur, ortak sayısı elliyi aşamaz. Kurucular şirket sözleşmesini ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalar. Sözleşme, imza tarihini izleyen otuz gün içinde ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Şirket tescille tüzel kişilik kazanır. Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre tescil işlemleri Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden elektronik ortamda yürütülür. Şirketin işe başlama bildirimini vergi dairesine ticaret sicili müdürlüğü yapar. Kuruluş adımları ve istenen belgeler şirket kuruluşu ve değişiklikler sayfasında yer almaktadır.
Sermaye
Şahıs işletmesinin açılışında asgari bir sermaye tutarı aranmaz. Limited şirketin esas sermayesi için Türk Ticaret Kanunu'nun 580. maddesinde öngörülen 10.000 TL'lik en az tutar, 24 Kasım 2023 tarihli ve 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 50.000 TL'ye yükseltilmiştir. Karar 1 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Kanun'un 585. maddesine göre kurucular sermayenin tamamını ödemeyi şartsız olarak taahhüt eder. Nakdi sermayenin en az yüzde 25'inin tescilden önce ödenmesi şartı limited şirketlerde uygulanmaz. Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre sermayenin tamamı tescili izleyen 24 ay içinde ödenebilir.
Kanun'un geçici 15. maddesine göre sermayesi en az tutarın altında kalan mevcut limited şirketler sermayelerini 31 Aralık 2026 tarihine kadar bu tutara yükseltir, aksi hâlde infisah etmiş sayılır. Ticaret Bakanlığı bu süreyi birer yıl olarak en çok iki defa uzatabilir.
Borçlardan Sorumluluk
Şahıs işletmesinde işletmenin borcu işletme sahibinin borcudur. İşletme malvarlığı ile kişisel malvarlığı arasında hukuki bir ayrım bulunmadığından işletme sahibi bu borçlardan kişisel malvarlığıyla da sorumludur. Türk Ticaret Kanunu'nun 18. maddesine göre tacir her türlü borcu için iflasa tabidir.
Limited şirkette borçlu şirketin kendisidir. Kanun'un 573. maddesine göre ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir. Ortaklar yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Müdürler ise yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettiklerinde şirkete, ortaklara ve şirket alacaklılarına verdikleri zarardan sorumlu olur.
Kamu Borçlarında Ortakların ve Müdürlerin Sorumluluğu
Sınırlı sorumluluk kuralının önemli bir istisnası kamu alacaklarıdır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 35. maddesine göre limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye payları oranında doğrudan doğruya sorumludur. Vergi, harç, vergi cezası ve gecikme zammı bu kapsamdadır. Payını devreden ortak ile devralan kişi, devirden önceki döneme ait amme alacaklarından müteselsilen sorumlu tutulur.
Kanun'un mükerrer 35. maddesine göre şirketin malvarlığından tahsil edilemeyen amme alacakları, limited şirkette kanuni temsilci olan müdürlerin şahsi malvarlığından tahsil edilir. Müdür ödediği tutar için şirkete rücu edebilir.
Sosyal Güvenlik Kurumu'nun prim alacakları da 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesi uyarınca amme alacağı niteliğindedir. Aynı maddeye göre primlerin haklı bir sebep olmaksızın süresinde ödenmemesi hâlinde üst düzey yöneticiler ile kanuni temsilciler, Kurum'a karşı işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Şahıs İşletmesinde Vergilendirme
Şahıs işletmesinin kazancı, sahibinin ticari kazancı olarak gelir vergisine tabidir. Vergi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesindeki artan oranlı tarifeye göre hesaplanır. 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2026 yılı gelirleri için belirlenen tarife, ücret dışındaki gelirler bakımından aşağıdaki gibidir.
| Gelir dilimi | Oran |
|---|---|
| 190.000 TL'ye kadar | %15 |
| 190.000 TL ile 400.000 TL arası | %20 |
| 400.000 TL ile 1.000.000 TL arası | %27 |
| 1.000.000 TL ile 5.300.000 TL arası | %35 |
| 5.300.000 TL'den fazlası | %40 |
İşletme sahibi kazanç elde etmemiş olsa bile yıllık beyanname verir. Beyanname izleyen yılın Mart ayında verilir, vergi Mart ve Temmuz aylarında iki taksitte ödenir. Yıl içinde üçer aylık dönemler için yüzde 15 oranında geçici vergi ödenir. Kanun'un 41. maddesine göre işletme sahibinin işletmeden çektiği paralar ile kendisine ödenen aylık ve ücretler gider olarak indirilemez.
Bazı düzenlemeler yalnızca gerçek kişiler için geçerlidir. Kanun'un 46. maddesine göre basit usule tabi olanların kazancı, mükerrer 20/A maddesi uyarınca gelir vergisinden müstesnadır. Mükerrer 20. madde ise ilk defa mükellef olan ve yirmi dokuz yaşını doldurmamış gerçek kişilerin kazancının bir kısmını üç vergilendirme dönemi boyunca vergiden istisna eder.
Limited Şirkette Vergilendirme ve Kâr Dağıtımı
Limited şirket kurumlar vergisi mükellefidir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32. maddesine göre vergi, kurum kazancı üzerinden yüzde 25 oranında alınır ve geçici vergi de aynı oranda ödenir. Beyanname, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayda verilir ve vergi aynı süre içinde ödenir. Kanun'un 32/C maddesine göre hesaplanan vergi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının yüzde 10'undan az olamaz. İlk defa faaliyete başlayan kurumlarda bu hüküm üç hesap dönemi boyunca uygulanmaz.
Kazanç ortağa dağıtıldığında ikinci bir vergileme aşaması doğar. Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca şirket, tam mükellef gerçek kişi ortaklarına dağıttığı kâr payı üzerinden vergi kesintisi yapar. Kesinti oranı 21 Aralık 2024 tarihli ve 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yüzde 10'dan yüzde 15'e çıkarılmıştır ve 22 Aralık 2024 tarihinden itibaren uygulanmaktadır. Kârın sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılmaz.
Ortak bakımından kâr payı menkul sermaye iradıdır. Kanun'un 22. maddesine göre tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr payının yarısı gelir vergisinden müstesnadır. Aynı Kanun'un 86. maddesi uyarınca ortağın vergiye tabi gelir toplamı tarifenin ikinci gelir dilimindeki tutarı aşmıyorsa kesintiye tabi tutulmuş kâr payı için beyanname verilmez. Bu tutar 2026 yılı gelirleri için 400.000 TL'dir. Beyan hâlinde şirketin kestiği verginin tamamı hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.
Defter Tutma Yükümlülükleri
Vergi Usul Kanunu'nun 176. maddesine göre birinci sınıf tüccarlar bilanço esasına, ikinci sınıf tüccarlar işletme hesabı esasına göre defter tutar. Kanun'un 177. maddesi her türlü ticaret şirketini birinci sınıfa dâhil eder. Bu nedenle limited şirket, iş hacmi ne olursa olsun bilanço esasına göre defter tutar.
Şahıs işletmesinde sınıf iş hacmine göre belirlenir. 2026 yılı için mal alım satımı yapanlarda yıllık alış tutarı 2.500.000 TL'yi veya yıllık satış tutarı 3.500.000 TL'yi, diğer işlerle uğraşanlarda yıllık gayrisafi iş hasılatı 1.200.000 TL'yi aşanlar birinci sınıf sayılır. İki işi birlikte yapanlar için ayrı bir ölçü uygulanır. Hadlerin altında kalanlar işletme hesabı esasına tabidir ve kayıtlarını Defter-Beyan Sistemi üzerinden tutar. Dileyen işletme sahibi bilanço esasını seçebilir.
1 Ocak 2025 tarihinden itibaren bilanço esasına göre defter tutan bütün mükelleflerin e-Defter uygulamasına dâhil olması zorunludur. Bu kural limited şirketler ile birinci sınıf şahıs işletmeleri için aynı şekilde geçerlidir. Limited şirket ayrıca pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterini tutar.
Yönetim ve Karar Alma
Şahıs işletmesinde kararları işletme sahibi tek başına alır. Limited şirketin ise kanunla belirlenmiş organları vardır. Türk Ticaret Kanunu'nun 616. maddesine göre şirket sözleşmesinin değiştirilmesi, müdürlerin atanması, yılsonu finansal tablolarının onaylanması ve kâr payı hakkında karar verilmesi genel kurulun devredilemez yetkilerindendir. Olağan genel kurul her yıl hesap döneminin sona ermesinden itibaren üç ay içinde toplanır.
Şirketin yönetimi ve temsili müdürlere aittir. Kanun'un 623. maddesine göre müdürlük ortaklara veya üçüncü kişilere verilebilir, ancak en az bir ortağın yönetim hakkı ve temsil yetkisi bulunmalıdır. Tek ortaklı limited şirkette genel kurulun bütün yetkileri bu ortağa aittir ve kararların yazılı olması gerekir.
Sosyal Güvenlik Bakımından Durum
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre ticari kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar sigortalı sayılır. Aynı bent limited şirketin bütün ortaklarını da kapsar. Sigortalılık statüsü iki türde aynıdır, fark başlangıç tarihindedir. Kanun'un 7. maddesine göre sigortalılık şahıs işletmesi sahibi için vergi mükellefiyetinin başladığı tarihte, limited şirket ortakları için şirketin ticaret siciline tescil edildiği tarihte başlar. Her iki durumda primi sigortalının kendisi öder.
Devir ve Ortak Değişikliği
Limited şirkette ortaklık, esas sermaye payının devriyle el değiştirir. Türk Ticaret Kanunu'nun 595. maddesine göre devir yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onaylanır. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse devrin geçerli olması için genel kurulun onayı gerekir. Pay geçişi, müdürlerin başvurusu üzerine ticaret siciline tescil edilir.
Şahıs işletmesinde pay bulunmaz. Kanun'un 11. maddesine göre ticari işletme, içerdiği malvarlığı unsurlarıyla bir bütün hâlinde devredilebilir. Devir sözleşmesi yazılı olarak yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir.
Faaliyetin Sona Erdirilmesi
Şahıs işletmesinde vergiye tabi işlemlerin tamamen durdurulması ve sona ermesi işi bırakma sayılır. Vergi Usul Kanunu'nun 160. ve 168. maddelerine göre işi bırakan mükellef durumu bir ay içinde vergi dairesine bildirir.
Limited şirket, genel kurul kararıyla veya Türk Ticaret Kanunu'nun 636. maddesinde sayılan diğer sebeplerle sona erer ve tasfiye hâline girer. Alacaklılar birer hafta arayla yapılan üç ilanla alacaklarını bildirmeye çağrılır. Üçüncü ilandan itibaren üç ay geçmeden kalan varlık ortaklara dağıtılamaz. Tasfiyenin tamamlanmasıyla şirketin ticaret unvanı sicilden silinir. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca tasfiye süresince hesap dönemi yerine tasfiye dönemi esas alınır.